برای اینکه مبادا عنوان این مطلب ذهنتان را به انحراف ببرد اجازه بدهید یادآوری کنم که به زبان مردم امریکای مرکزی و جنوبی، یعنی بخش اعظم قاره بزرگ آمریکا، آمریکائی به معنای اهل ایالات متحده امریکا نیست بلکه درست بعکس به معنای اهل قاره امریکا منهای امریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) است. آنها ایالت متحده امریکا را در زبان روزمره شان به سادگی "اِل نورته = شمال" می نامند.
"اگر آمریکائی باشیم"، اما، نام ترانه ای محبوب است که در چهار دهه گذشته در دهان مردم این قاره از کوبا گرفته تا آرژانتین گشته و زمزمه شده است. "رولاندو آراکون"، خالق اثر و خواننده آن، همچنان یکی از محبوبترین چهره های موسیقی امریکای لاتین است که گرچه در سن 43 سالگی در اوج شهرت و محبوبیت در سال 1973 درگذشته است نام و آثارش هرگز فراموش نخواهند شد.
"رولاندو آراکون" شیلیائی بود و در سالهای پر جنب و جوش نهضت مردمسالاری به رهبری "سالوادور آلنده"، یا به تلفظ صحیح تر "سالوادور آینده"، با ترانه هائی که می ساخت و اجرا می کرد با روح بیقرار زمانه اش یکی شده بود. ترانه ی "اگر آمریکائی باشیم" تنها یکی از ترانه های محبوب اوست که در سال 1964 اجرا شد و شهرت او را در جشنواره های موسیقی به اوج رساند. "رولاندو" علیرغم عمر کوتاهش در بسیاری از جشنواره های موسیقی درخشید و کنسرتهای بسیار موفقی در کشورهای مختلف برگزار کرد. مرگ نابهنگام او در فوریه 1973 موجی از ناباوری و سوگواری در سراسر امریکای لاتین به ویژه در شیلی برانگیخت. دریائی از مردم سوگوار برای مراسم خاکسپاری اش به گورستان سانیتاگو سرازیر شدند و "سالوادور آینده"، رئیس جمهور منتخب و محبوب مردم، با حضور در مراسم، غم از دست دادن این خواننده مردم را به خانواده اش و ملت شیلی تسلیت گفت. و این تنها شش ماه پیش از مرگ قهرمانانه خود "سالوادور آینده" در کاخ ریاست جمهوریش بود.
با ترجمه بندهائی از همین ترانه سخن را کوتاه می کنم:
اگر آمریکائی باشیم / با هم برادریم، آقایان
گلهای مشابهی داریم / دستهای مشابهی داریم.
اگر امریکائی باشیم / همسایه های خوبی خواهیم بود
گندمهامان را شریک خواهیم شد / برادران خوبی خواهیم بود.
با هم "سامبا" و "سون" خواهیم رقصید / اگر آمریکائی باشیم یک ترانه خواهیم بود
اگر آمریکائی باشیم / به مرزها نگاه نخواهیم کرد
از بذرها حفاظت خواهیم کرد / به پرچمهامان نگاه خواهیم کرد.
اگر آمریکائی باشیم / همه برابر خواهیم بود.
سفید، دورگه، بومی و سیاه / همه مثل همند.