یادی از دوست از دست رفته، باربد طاهری

داشتم فصل «سینمای خودجوش پس از انقلاب» از کتاب سراب سینمای اسلامی را تصحیح و صفحه‌ بندی می‌کردم که متوجه شدم در آخرین قسمت آن از «باربد طاهری» سینماگر آگاهی که اخیرا درگذشت یادی کرده بودم. از آنجا که بیست سال پیش این کتاب را نوشته و منتشر کرده‌ام بسیاری از مطالب آن از ذهنم رفته است و در وقت بازخوانی به نکات جالبی بر می‌خورم. یکی همین نکته است که اصلا یادم نبود در این کتاب در مورد فیلمی از دوست و همکار از دست رفته‌ام چیزی نوشته باشم.

باربد طاهری و من در حال فیلمبرداری فیلم میهمانان هتل آستوریا

دوستی و نزدیکی و همکاری من و باربد به بیش از سی سال پیش، و به ایران برمی‌گردد. او و من در بسیاری از فیلم‌های مستندی که مستقلا کار می‌کردیم از همکاری بیدریغ بکدیگر برخوردار بودیم. وقتی فیلم «چند جمله ساده» در جشنواره جهانی فیلم مسکو در سال 1987 برنده شد این باربد طاهری بود که به نمایندگی از طرف من در جشنواره حضور داشت و همانشب خبر این جایزه را اطلاع داد. سال بعد، در لس آنجلس از او برای فیلمبرداری فیلم سینمائی "میهمانان هتل آستوریا" دعوت کردم که با شور و شوق این کار سنگین را به سرانجام رساند. در فاصله این فیلم و تصویربرداری نمایش "مصدق" که باز هم به عهده باربد گذاشته بودم بارها و بارها در برنامه‌ریزی‌های نمایش فیلم‌های مستندم در کالیفرنیا با یکدیگر همکاری داشتیم. آنان که دی.وی.دی مصدق را دیده‌اند نام این دوست از دست رفته را بعنوان مسئول تصوبربرداری از نمایش – به صورت زنده با سه دوربین – در اجرای لس‌آنجلس به یاد دارند.

با تسلیت مجدد به خانواده کوچک سینمای متعهد ایران به خاطر از دست دادن این سینماگر آگاه، آن چند پاراگرافی را که از کتاب سراب سینمای اسلامی یاد کردم در زیر می‌آورم. (ضمنا فصل "سینمای خودجوش پس از انقلاب" را در سمت راست این صفحه در بخش "در حاشیه" به صورت فایل پی.دی.اف برای دوستداران این کتاب گذاشته‌ام.)

□◊□

[علاوه بر فیلم‌های سینمائی تعداد قابل ملاحظه‌ای فیلم مستند ارزشمند که برخاسته از شرائط اجتماعی دوره انقلاب است نیز ساخته می‌شود. طبعا ساختن فیلم مستند تا آنجا که به امکانات عملی و مادی مربوط می‌شود از ساختن فیلم سینمائی به مراتب آسان‌تر است.

نمایش اینگونه فیلم‌ها نیز به دور از چشم ممیزان رسمی آسان‌تر و عملی‌تر می‌نماید. سانسورگران هم در واقع حساسیت کم‌تری بدانها نشان می‌دهند. اینست که تمام فیلم‌های ارزشمند مستندی که به شکلی خودجوش در بستر انقلابی جامعه می‌روید به مراتب بیشتر است. با توجه به اینکه در این نوشته تنها به فیلم‌های سینمائی پرداخته می‌شود و فیلم‌های ارزشمند مستند عموما و برای نمایش از تلویزیون یا بر پرده سالن‌های دانشگاه‌ها ساخته شده‌اند، به ناچار به یکی از آنها که به صورت فیلم سینمائی برای عموم به نمایش در آمده است، اشاره می‌شود: سقوط 57.

فیلم مستند و بلند "سقوط 57" ساخته باربد طاهری در سال 1358 به نمایش در می‌آید. این فیلم 35 میلیمتری که تمامی وقایع انقلاب را بی کم و کاست از راه‌پیمائی عید فطر تا سرنگونی رژیم شاه در بر می‌گیرد عمدتا توسط خود باربد طاهری و همکار فیلمبردارش محمود اسکوئی در بحبوحه انقلاب فیلمبرداری شده‌اند. فیلم به مناسبت، تصاویری از سی‌ام خرداد 31 و 28 مرداد 32 و خرداد 42 را نیز در دل خود جای داده است که می‌تواند برای همیشه مورد استفاده فیلمسازانی که در مورد انقلاب 1357 ایران فیلم می‌سازند واقع شود.]